ANG BAYBAYIN

Negosyo Online? Baguhin ang buhay mo: https://freedom-life.tk

Para sa mga hindi pa nakakaalam ang bansa natin ay mayaman sa pamanang literatura.

Bago pa man tayo sinakop ng mga dayuhang Kastila ay may pamamaraan na ng pagsusulat ang mga naninirahan sa bawat lalawigan na sakop ng bansa natin na tinatawag nating 'Pilipinas' ngayon na hango sa pangalang ibinigay ng mga banyaga upang dakilain ang Hari ng Espanya na si Haring Philip II. 

Bago pa man nilapastangan ang ating mga ninuno ay maraming mga tribo sa bawat lalawigan at mga kapuluan na ang mga sibilisado at may sistema na ng mga panulat at pakikipag transaksyon sa araw-araw.

Hindi totoong mga bobo at mangmang ang ating mga ninuno at utang daw natin sa mga dayuhan ang ating kaalaman at katalinuhan sa ngayon! Bago pa man sakopin ang ating mga ninuno ay sadyang mayaman na talaga tayo sa kaalaman, wika, sining at maging sa literatura! Hindi lang tayo likas na mayaman sa mga natural na bigay ng kalikasan, kundi mayaman at dakila din ang ating mga pinagmulan!

Kaya sa paksa natin nais kong ibahagi sainyo ang isa sa mga pinakamayamang pamana ng ating mga ninuno sa atin na dapat nating bigyang halaga ngayon, isang napakamahalagang pamana ng literatura na syang magpapatunay na matatalino at sibilisado na ang ating mga ninuno dati pa - Ang Baybayin! 

 

May iba't ibang uri ng baybayin at may mga pagkakaiba sa mga ito sa iba't ibang lalawigan ng bansa. May mga sinaunang panulat na nahango din sa Baybayin tulad ng 'Sulat Bisaya' o kilala sa tinatawag na 'Badlit'; isang uri ng sinaunang sulat na ginagamit ng mga Bisaya. Meron din'g "Kulitan", isang uri ng sinaunang panulat na ginagamit ng mga kapampangan at marami pang iba! 

Kaya napakahalagang bigyang halaga natin ang mga pamana na nanganganib na mawala.

 

ANG BAYBAYIN

Ang baybayin ay sinasabing mas ginamit sa mga lalawigan ng Luzon at ito ay mas ginagamit ng mga Tagalog. Ngunit magkaganun pa man, dahil sa ang wikang Filipino ay syang opisyal na wikang pambansa ng Pilipinas, ito ang unang sinusulong namin at ipinapakilala hindi dahil sa mas superior ang wikang Filipino o ang sulat Baybayin kesa sa iba, kundi paggawa lng ng isang tulay ng interest at common na pundasyon para sa lahat ng mga Pilipino. Kasi lahat ng mga Pilipino ay nakakaintindi ng wikang Filipino o Tagalog.

 

MGA TITIK NG BAYBAYIN

Ang baybayin ay may 17 na mga titik. Tatlo sa mga ito ay mga Patinig (vowels) at labing-apat na mga Pantig (syllables).

Ang mga Patinig:

ᜀ - a

ᜁ - e or i

ᜂ - o or u

mga Pantig na may natural na patinig 'a or ah'

ᜊ - ba

ᜃ - ka

ᜇ - da

ᜄ - ga

ᜑ - ha

ᜎ - la

ᜋ - ma

ᜈ - na 

ᜉ - pa

ᜐ - sa

ᜆ - ta

ᜏ - wa

ᜌ - ya

ᜅ - nga

 

Upang makabuo ng isang salita ay kailangang ibaybay ito gamit ang mga titik ng baybayin. 

Halimbawa:

ᜊᜆ : Bata

ᜊᜊ : Baba

ᜋᜆ: Mata

May likas na 'a or ah' na patinig ang bawat pantig ng baybayin.

 

Upang mapalitan ang 'patinig' ng bawat pantig mula sa likas na patinig 'a or ah' neto, kelangan gamitan ng mga 'tuldok' at isulat sa taas o baba ng bawat titik na nais baguhin ang patinig (vowel).

 

Kung ang tuldok ay nasa itaas ng titik, ang patinig ay magiging i or e, at kung sa ibaba nmn ng titik ang tuldok (o kudlit) ay magiging o or u ang patinig ng titik.

Halimbawa:

ᜊᜓᜆᜒ : Bote 

ᜊᜓᜊᜓ : Bobo

ᜋᜓᜆ : Muta

 

Upang isulat ang isang titik na walang patinig (no vowel, aka consonant) ay kelangang lagyan ng 'krus' o 'ekis' ang ilalim ng titik tulad nito:

ᜊᜊᜓᜌ᜔ : Baboy

ᜃᜑᜓᜌ᜔ : Kahoy

Ang mga pamatay patinig na ito ay mas kilala sa tawag na 'Virama'.

 

Ang paggamit ng krus o ekis bilang virama ay ang tradisyunal na pamamaraan upang tanggalin ang vowel ng isang titik ngunit may iilan na hindi gusto ang paggamit nito sa kadahilanang ito ay symbolo ng mga Kristyanismo at symbolo ng pang aalipin ng mga dayuhan sa ating mga ninuno. 

 

Kaya may ibang pamamaraan ang naging laganap ngayon tulad  nang paggamit ng pamudpod o parang slash sa ibaba ng titik o kaya ang paggamit ng dalwang tuldok sa taas at ibaba ng titik bilang virama tulad nito:

ᜊᜊᜓᜌᜒᜓ  : Baboy

ᜃᜑᜌᜒᜓ : Kahoy

 

Alin man sa mga ito ay maari mong gamitin. Nasa sayo na yan sa kung alin ang mas tipo mong gamitin. Para sa akin mas gusto ko ang dalwang tuldok sa kadahilanang mas madali itong basahin pwera nlng sa krus o ekis na pamatay patinig o virama.

 

Sana nakatulong sainyo ang paksa natin.

Kita kits sa susunod na blog at sana mababasa na ninyo ang mga susunod na Blog ko na nakasulat sa baybayin!

---

Pagod ka na ba sa sitwasyon ng buhay mo at nais mo ng pagbabago? Dito ka magsimula kapatid: https://freedom-life.tk

 

 

 

 


Sri Visjaya Yogi

6 Blog posts

Comments
Peter Palamara Jr. 34 w

Tama Po Kayo Jan Sir Mayaman Naman Talaga Ang Kultura Natin..

 
 
Rommel Arocena 34 w

👍